Oogstrelend activisme

Tom de Ket flikt het weer. De Graanrepubliek, een rigoureuze bewerking van het beroemde boek van Frank Westerman, is een voorbeeldige combinatie van spektakel en inhoud met een prachtige cast die uitstekend op dreef is. De voorstelling speelt zich af op een akker nabij Oldambt in de Rode Driehoek die werd gevormd door de dorpen Beerta, Finsterwolde en Nieuweschans waar honderd jaar geleden het communisme opbloeide.

Het verhaal over de uitbuiting van landarbeiders door herenboeren is op fraaie wijze versneden met persoonlijk drama van stakingsleider Ludo (Steyn de Leeuwe) en de relatie van zijn dochter Aletta (Shelley Bos) die verliefd wordt op de zoon van de herenboer (Jip van den Dool). Deze boer (Peter Drost) is een wat ongrijpbare personage die echter bijgestaan door zijn vrouw (Gusta Gelijnse) vooral aan geld denkt. Mooi is de rol van Lotte Dunselman als verteller die ook af en toe in het verhaal stapt. De toenemende landbouwmechanisatie verzwakt de positie van de arbeiders die later hardhandig wraak nemen als de boeren heulen met de NSB. Daarna volgt nog een discussie over de toekomst van het boerenland.

De Ket schreef een levendig en humoristisch script en regisseerde fraai met als belangrijkste verdienste een uitstekende balans tussen beeld, tekst en muziek. De voorstelling is met bijna drie uur aan de lange kant maar blijft meestal wel boeiend, zij het dat het einde wel wat taai is. Ruben Wijnstok deed de vormgeving waarin het prachtige, enorm weidse uitzicht op de Groninger graanvelden domineert. Voor De Ket was dit een voorwaarde om de productie te maken. Maar ook zien we fraaie kostuums, prachtig licht en een vaak snel wisselend toneelbeeld, compleet met rode vlaggen en een mooitableau vivant met hamer en sikkel.                                                 

De vlotte melodieën van Reinout Douma met mooie arrangementen waarin blazers en strijkers het verhaal stuwen zijn pakkend. Er zijn solo’s voor viool en elektrische gitaar die later ook nog een mooi duet met elkaar aangaan. Het 35-koppige orkest dat Douma zelf dirigeert is in topvorm en heeft een gevarieerde klankkleur waarin soms ook een banjo te horen is. Mooi is de dans bij sommige muzikale passages die refereren aan Dirty Dancing en Walk like an Egytian van The Bangles.

De makers wilden veel vertellen met deze voorstelling en dat is ook glansrijk gelukt ondanks de lange zit. De discussie over de toekomst van boeren is best interessant maar had misschien niet gehoeven. Het doet een beetje afbreuk aan de kracht van de vertelling en het fraaie tijdsbeeld dat De Graanrepubliek ook is. Maar wat overheerst is het sterke historische verhaal dat buitengewoon gloedvol gespeeld wordt in een ronduit schitterende omgeving.