Komt allen tezamen voor Van Manen

Het slotstuk is het indrukwekkendst. Met Live, het bijna 47 jaar oude videoballet sluit deze pure verwenavond voor de Van Manen-fans, iefhebbers van hoogstaand modern ballet, af. Henk van Dijk, echtgenoot van Hans van Manen, was bijna veertig jaar de eerste en enige cast voor de rol van cameraman. Hij ziet vanuit de koninklijke loge dat het goed is, héél goed.

Cameraman is dit keer de Fransman Mathieu Gremillet, een voormalige balletdanser die tien jaar bij Het Nationale Ballet danste. Hij neemt Maia Makhateli groots in beeld, met close-ups van bijvoorbeeld haar gezicht, maar ook de bewegingen van een voet en een hand, zo mooi en kaal te zien op het grote doek achter de piste. Timothy van Poucke is haar partner in de dans, die voert tot ín de entree van Carré – je zal toch een toevallige passant zijn – en ook in de flashback in de studio. Krachtig-prachtig, emotioneel-verhalende duetten zijn het, vastgelegd door Gremillet. Aan het einde filmt hij de danseres als ze een jas aantrekt, door de hoofdentree het gebouw verlaat en linksaf loopt tot ze in de verte uit beeld verdwijnt en de laatste klanken van Frans Liszt hebben geklonken. Op eerstebalkonhoogte links van het podium draagt Olga Khoziainova aan de vleugel een flinke steen bij aan dit spektakel.

Veel indruk maakt ook Two Pieces for HET. Een duet van eerste solisten Riho Sakamoto en Young Gyu Choi. Met name eerstgenoemde is met haar fantastische bewegingen en zeker ook met haar mimiek een geweldige persoonlijkheid in dit stuk en een lust om naar te kijken. De danser doet nauwelijks voor haar onder, samen houden zij het publiek er van de eerste tot de laatste seconde honderd procent bij. Het is toch apart om zo een keer naar dans te kijken, in de piste in plaats van (ver weg) op een podium. Je kijkt als het ware op ze neer. Mooi effect als voor aanvang van dit stuk het toneelgordijn omhooggaat en er blijkt ineens een half orkest (de strijkafdeling) te zitten. Wat is Arvo Pärts Psalom toch ongeëvenaard mooi. Die Van Manen wist z’n muziek ook wel uit te kiezen hoor.

Meer dan honderdvijftig stukken heeft Hans van Manen gemaakt. Zouden er echt zwákke broeders onder zitten? Ik kan op zo’n avond persoonlijke favorieten als In the Future en 5 Tango’s (pas nog in een eerder HNB-programma gezien) missen, maar het viertal vanavond, gekozen uit het onvoorstelbaar grote oeuvre, is geweldig en laat alle aspecten zien van de choreograaf. Dat begint meteen al met Kammerballett, dat ruim dertig jaar oud is en dit programma een fantastische binnenkomer. De dansliefhebber die op tv het programma Project Dans volgde, weet dat het in elke aflevering over de iconic moves binnen een bepaalde dansstijl ging. Nou, in Kammerballett komen alle iconic moves van Van Manen wel langs. En ook zeker die typerende interactie tussen dansers. Hij maakt mensen, persoonlijkheden van ze, geeft ze een verhaal.

Dat is ook het geval in Black Cake, waarvoor Het Balletorkest onder leiding van Karel Deseure op volle sterkte is gebracht. Delen van verschillende muziekstukken begeleiden het chique feest in de piste, dat erg leuk begint als de dansers nog net de laatste hand moeten leggen aan hun garderobe. Oorbellen moeten nog worden aangesnoerd, er is een schoen kwijt. En dan gaat het los. En echt los. Wat ben je toch geniaal, wat had je toch lef als je onder een mooi stuk muziek (van Massenet) juist het grootste verval / de ietwat ontluisterende afwikkeling van het wat uit de hand gelopen feest laat zien. En nog één keer over die choreograaf gesproken (ha, we zullen het goddank nog heel vaak doen): het programmaboekje is een mooi eerbetoon aan Hans van Manen met liefdevolle interviews met onder meer Floortje Eimers, Edo Wijnen en Olga Smirnova over (hun samenwerking met) de choreograaf en over zijn werk.