Hemel en aarde bewegen

In Triple Vision van Kalpanarts worden India, het westen, tradities en de moderne tijd in een dansdrieluik gevangen. Oost best, thuis west. Met enig welnemen zou je dat kunnen zeggen van Kalpanarts, het dansgezelschap rond artistiek leider en choreograaf Kalpana Raghuraman (50), die ook ‘creative associate’ is bij Het Nationale Ballet en daarbuiten een wetenschappelijk verleden heeft als cultureel antropoloog.

Met haar choreografische werk laat ze zien waar Kalpanarts, zijzelf en haar kleurrijke dansers voor staan: het samenbrengen van uiteenlopende stijlen en disciplines: met name Indiase dansvormen met urban- en hedendaagse dans. Geworteld in de Indiase dans creëert Kalpanarts een danstaal die bruggen probeert te slaan, en de Indiase cultuur en dans in een hedendaagse en westerse context probeert te zetten - en vice versa door traditie en moderniteit te verkennen, en in te zetten op wisselwerking tussen cultuur en identiteit. Persoonlijke en maatschappelijk engagement dient daarbij vaak als basis, evenals de Zuid-Indiase dansstijl bharatanatyam, met haar kenmerkend ritmische voetenwerk en lyrische bewegingen.   

De (deels nieuwe) triple bill Triple Vision bevat een remake van twee duetten die tijdens de coronaperiode online in première gingen: Tara  en Fluid. De avond scharniert in volgorde rond de gloednieuw gecreëerde solo Whisper.
In Tara, de openingschoreografie van het drieluik, staat danseres Indu Panday – een van de weinige professionele Indiase dansers in Nederland – tegenover bassist en componist Mark Haanstra. Rockklanken vermengen zich met bharatanatyam en kathak, een andere bekende Indiase dansvorm. Gestoken in een geelgoudkleurige jurk ontspint zich een duet op het snijvlak van individualisme en technologische vooruitgang. Maar Tara, Sanskriet voor ‘ster’, verbeeldt dans en muziek, maar ook de verbondenheid tussen mens en universum. Panday zorgt voor prachtig bewegingsmateriaal, van sereen naar uitputtend en roffelend voetenwerk met gungharoo’s  (bellen) om beide enkels – terwijl melodieuze en soms overstuurde baslijnen haar omgeven.

De echte première in Triple Vision is Whisper. Op een verhoogd vierkant als strijdperk zien we danseres Laila Gozzi in een strijd gewikkeld om serieus genomen te worden in een onpersoonlijke zorgsysteem. Westerse geneeskunde versus eeuwenoude Indiase visies op gezondheid. Ze verwijst met haar krachtige solo naar signalen van het lichaam die de medische wereld over het hoofd ziet. In de choreografie zien we haar beurtelings kronkelend, opgevouwen, op de rug liggend opspringend, en soms ook languit liggend. Een solo die de pijn doet voelen die zij moet hebben ondergaan, en die ook een aanslag is op het uithoudingsvermogen. Dit alles wordt onder veel rookslierten begeleid met techno-achtige klanken en muziek op band, naar een compositie van Simone Giacomini.

Als uitsmijter dient Fluid. Daarin versmelt de inherente dynamiek van breakdance (Jan Schelekens) met rustieke, live uitgevoerde Indiase (Karnatische) zang (de Indiase Shashwat Jagadish). De mannelijke kracht die uitgaat van de breakdanser wordt geregeld onderbroken door het zalvende zachte van de mystieke muziekklanken. De verbinding die ontstaat leidt tot wederzijdse versterking.     

Als argeloze bezoeker doorzie je niet meteen de diepte die Kalpana erin heeft gelegd. Maar dat is niet nodig. Ook als puur kijkspel heb je aan de hand van drie sterke choreografieën een goed idee van wat een botsing van India met het Westen, van klassiek met modern, teweeg kan brengen. Dat er ondertussen meer lijkt te zijn tussen hemel en aarde is weggelegd voor fijnproevers.

.