Glansol voor Aparicio

Recent onderzoek wijst uit dat tot 82% van de vrouwen zich weleens onveilig voelt. Wat doe je wanneer zekerheden er niet meer lijken te zijn? In Nachtschade staat een vrouw met een traumatisch verleden opeens bij zus en zwager op de stoep. Grootsteedse eenzaamheid staat centraal in het stuk. Mariana Aparicio vertolkt een glansrol.

Het draait om emotionele eenzaamheid, De vrouw is op de vlucht voor haar verleden. Hunkerend naar contact klopt ze aan bij haar zus en haar man, die haar met enige tegenzin lijken op te vangen. Een lange, beklemmende zaterdagnacht volgt, waarin oude wonden opengereten worden, onderlinge verhoudingen steeds verder onder druk komen te staan en grenzen zwaar worden overschreden.

De vrouw ervaart verschil tussen de wenselijke en de werkelijke sociale relaties. Opvang bij familie of vrienden en vroeger de kerk is niet meer vanzelfsprekend. Isolement is het resultaat, zoals dat zich voltrekt in de voortdurende ratrace tussen maximaal presteren en aanhoudend doordenderen. Met voor velen het openbaar vervoer als bekendste patroon daarvan: Afgewende ogen, blikken op oneindig, koptelefoon op, mobiel in de hand. De persoon tegenover jou is je onbekend - en vice versa. En toch ben je samen op weg naar (en deel van) dezelfde bestemming. Je beweegt, maar toch sta je stil. Ook al net als al die anderen vlakbij je.

Maar de naamloze vrouw om wie het hier gaat, is getekend door een hevig trauma en in de rouw. Gaandeweg blijken de andere personages -de eveneens naamloze zus, de man, de date, de buurvrouw, de jongen- ook hun eigen verleden, angsten en onzekerheden met zich mee te zeulen. Scheve levens.

Hunkering naar verbinding was als thema ook al aanwezig in Schuldig Kind, over de nasleep van de relatie van een elfjarige jongen met een volwassen man, gebaseerd op het autobiografische werk van schrijver Ted van Lieshout, dat Belle van Heerikhuizen vorig jaar bij Het Nationale Theater regisseerde. Wat daarbij onder meer opviel was de lichte toets die ze aan het zware thema wist aan te brengen. Met tekstschrijver Annet Bremen die Van Heerikhuizen nu in de arm heeft genomen werkte ze eerder samen in Wil je een snoepje? (2022), over de angst en fascinatie van kinderen voor ontvoering. Bremen is ook bekend van de tekst F*ck Lolita, vorig seizoen bij Het Zuidelijk Toneel, waarin ze in Lolita talloze verkrachtingsmythes liet ontkrachten en uiteindelijk zelf het woord nemen.

De zes personages in Nachtschade worden gespeeld door Mariana Aparicio, Esther Scheldwacht en Chiem Vreeken, met eerstgenoemde steeds als ‘de vrouw’. Het is het voortreffelijke spel van dit drietal dat de voorstelling schraagt; met name Aparicio (Theo d’Or 2023) vertolkt een glansrol en mag alle registers opentrekken.

De tekst van Bremen komt af en toe wat cryptisch over, en de regie weet dat niet altijd goed op te vangen. Het verlies van grip als thema van de voorstelling, vindt zo zijn weerslag in de regie. Voornaamste kritiek is echter, behalve de tijdsduur van om en bij de twee uur, gebrek aan enige humor. Die is misschien dan ook te verkapt aanwezig in de tekst. En daar kan zelfs het fonkelende spel van de drie en de fraaie stembuigingen van met name de bepaald op dreef zijnde Aparicio niet goed tegenop.

Van Heerikhuizen heeft de vele, vele regieaanwijzingen in de tekst van Bremen maar mondjesmaat overgenomen, zo is in het decorbeeld geen sprake van een woontoren met wijds panorama op een grootstad. Het decor (Koen Steger) verbeeldt daarentegen een metrowagon, een mooie vondst, en die doet ook dienst als woonkamer. Dat is tegelijkertijd best een regie-ingreep, die echter fraai uitpakt, mede door het toegepaste lichtontwerp (Tim van ’t Hof).

Bij Het Nationale Theater is Van Heerikhuizen aangetrokken voor een vierjarig  talentontwikkelingstraject. Daarin wordt zij richting Koninklijke Schouwburg begeleid. Komend seizoen al maakt zij daar haar opwachting, met Mefisto, een bewerking naar het origineel van Klaus Mann, met een topcast die haar dan - opnieuw - ter beschikking staat. Met Nachtschade als opmaat biedt dat genoeg aanknopingspunten om daar alvast naar uit te kijken. Voor haarzelf, maar ook voor de kijker.