Veel theater op de Zwarte Cross

Nog nooit zag ik een festival waar humor in de presentatie zo nadrukkelijk de sfeer bepaalt. Onbekommerd plezier kenmerkt de bezoekers op de theaterweide die echter ook in zijn om in een college mee te praten over de toekomst van de zorg. 

Tekst: Gertien Koster en Jos Schuring

Steeds meer positioneert Zwarte Cross zich als totaalfestival. Deze editie had nog wel bekende muziekacts als UB 40 en Kaiser Chiefs maar de tijd van grote namen als Blondie of Status Quo is voorbij. Te duur of het gevolg van de nieuwe festival-eigenaar Superstruct/KKR, dat investeert in de wapenindustrie? Dit leidde vorig jaar tot annuleringen van Youp van 't Hek en Goldband.

Op de Zwarte Cross zijn meer dan dertig podia en is veel theater te beleven. Er is een literair café waar Herman Brusselmans en Arjen Ederveen te zien zijn. Thijs Kemperink is een van de mannen achter het Schatercafé waar mensen als Arie Koomen en Roel C. Verburg optreden. Daarnaast staat de Theatertent met optredens van onder meer Ron Zalmsaus of wel Tom van Kalmthout van Rundfunk, Circus Zanzara, Typhoon maar ook Marc Vlemmix. Deze Rotterdamse choreograaf legt zich toe op dansen met mensen met Parkinson, Multiple Sclerose en reuma. Zelf staat Vlemmix met zijn Parkinson ook op het podium samen met danseres en onderzoeker Tamar Shahinian. Het is een intiem duet op kleine speelvlakken waar het duo met specifieke bewegingen een nieuwe danstaal vormt. Na hen komen vijf vrouwen die een dynamische groepsdans maken. Ze maken indruk door hun trefzekere danspassen en hun zelfbewuste uitstraling. Vlemmix won onlangs de Innovatieprijs van de Nederlandse Dansdagen, een mooie erkenning voor zijn artistieke werk na jaren strijden voor zijn bestaansrecht als kunstenaar.

In een mooie houten tent verhaalt Maroeska Rovers, wetenschappelijk directeur van het Technical Medical Centre aan de Universiteit Twente, over het ziekenhuis van 2040. Ze legt uit dat nu een op de vijf mensen in de zorg werkt en dat dit in 2040 een op de drie zou zijn. Dat kan dus niet en daarom moeten we technologie omarmen. De patiënt wordt regisseur en ziekte wordt een beleving. Rovers overtuigt haar gehoor van een kleine honderd mensen wel degelijk. Na een kwartiertje college gaat ze in gesprek met het publiek serieus bij de les is. Mooi om mee te maken.

Feilloos daarop aansluitend spreekt Femke Nijboer. Zij is universitair docent, neuropsycholoog en schrijver van het boek En ze leefden nog kort en gelukkig. Ze sprak ook op een eerdere editie van de Zwarte Cross, die lezing heette Kats noar de kloten. Daar besefte ze ineens dat ze niet moest preken over een gezondere leefstijl, want de bezoekers willen niet lang maar kort en gelukkig leven. En daar weet zij wel raad mee. De levensverwachting moet naar beneden. Ze adviseert de aanwezigen in de tent om vreemd te gaan, want dat verhoogt de kans op een hartinfarct. En we moeten met zijn allen vooral veel alcohol nuttigen. Ook doordeweeks. En dan volhouden. Ook als je werkgever zeurt dat je niet meer zo scherp bent of je vrouw klaagt over je niet aanwezige erectie. En als je dan toch per se wil sporten, kies dan een gevaarlijke sport die de kans op hersenletsel vergroot. En passant vertelt Nijboer dat ze met een nieuw boek bezig is over de dood. Ze kan nog wat input gebruiken. Zijn Nederlanders wel doodvaardig? En hoe lig je er een beetje fatsoenlijk bij als lijk? Een heerlijk satirische lezing.

Aan het begin van de Theaterweide is een groot speelvlak vrijgemaakt voor Hydra, een semiprofessionele theatergroep uit Oldenzaal die vooral in het oosten van het land optreedt. Hun voorstelling heet Dwaas en is eigenlijk een trip van de jonge vrouw Ellis die er bij het uitgaan flink wat coke dor heen jaagt. Het verhaal heeft niets om het lijf, maar vooral de muziek en de aankleding is bijzonder fraai. Er zijn wel twintig spelers waarvan vier koperblazers en twee slagwerkers het fundament vormen. Zij spelen een half uur lang swingende blaasmuziek waarop diverse spelers in de meest wonderlijke outfits de revue passeren. De voorstelling zit vol maffe vondsten waarbij een kuil in het speelvlak veel verrassingen herbergt.

Verderop staat de Relaxerette, een creatie van kunstenaar Arjen Kruidhof die als theatertechnicus werkte bij Het Nationale Theater. Het is een alternatieve draaimolen met tien hangmatten waarin je heerlijk langzaam rondjes draaiend luistert naar ingesproken verhalen op je koptelefoon. De tekst die ik hoorde is geschreven door Pieter van der Sman en was vrijblijvend avontuurlijk en ontspannend tegelijk. Op een buitenpodium vertonen Lombric Spaghetti hun evenwichtskunsten vermengd met slapstick. Verderop is een kleine act die Nein ist Nein heet waar je met twee mensen een tentje binnen gaat en een halve minuut later breed lachend uit komt. Dan zien we opeens drie zwarte mannen met gifgroene plakken op reuzestelten. Ze lopen verrassend soepel en snel over het terrein onderwijl acrobatische kunsten vertonend. De drie maken veel enthousiasme los en zijn een wandelend succes. Even later zijn we in Cafe Valentino, een tentje waar krap twintig mensen in kunnen. Er staan zes mensen aan de bar. Dan opeens komt een dweilorkest binnen en speelt de Neue Welle hit van Peter Schilling Major Tom (völlig losgelöst). Het is meteen bal in de tent. Iedereen reageert door het dolle heen. En: het wordt niet plat. Iedereen heeft gewoon onbekommerde lol. 

Op de theaterweide is voortdurend van alles te zien. Er gebeurt altijd wat. Het publiek is lief en iedereen heeft plezier. Wat een feest.