ERAN BEN-MICHAËL: ‘MENSEN VERGETEN SNEL DAT EVA DOOR AI IS GEMAAKT’

Kan een machine de mens vervangen? Kunstmatige intelligentie is een hype. Eran Ben-Michaël onderzoekt in zijn nieuwste voorstelling of we daar blij mee moeten zijn. In AI&IK is zijn tegenspeler een AI in de persoon van Eva. ‘Eva ik hebben deze voorstelling samen gemaakt’, glimlacht Eran.

Het is zijn eerste eigen productie sinds zijn samenwerking met George Tobal ten einde kwam. We spreken elkaar over de voor- en nadelen van AI en daar gaat het ook over in de voorstelling, aldus Eran. Is AI een toegevoegde waarde of is het ook een bedreiging voor de creatieve sector? Die vraag speelt natuurlijk op in het maakproces waarin Eran samen werkt met regisseur Casper Vandeputte. ‘Ik gebruikte voor die tijd nauwelijks AI en merkte dat AI dus niet goed is in het produceren van iets oorspronkelijks. AI kan niets iets maken dat gelaagd is. Het is een spiegelpaleis. Wat je krijgt is afhankelijk van wat je erin stopt. AI is wel goed in analyseren. Als ik tekst had gemaakt en AI vroeg dat te bekijken, kreeg ik wel waardevolle opmerkingen. Maar dat is ook verleidelijk. AI heeft al snel door wat jouw smaak is. Daarmee is AI wel geschikt voor een menselijke vorm van communicatie. Uit Amerikaanse onderzoeken blijkt dat veel jonge mensen -ik geloof een op de vijf- een AI-vriend hebben en er geen moeite mee hebben om een relatie op te bouwen met iets dat synthetisch is. Ze vinden het normaal, maar ook prettig. Het is een aanvulling op het palet van sociale mogelijkheden.’

AI is spannend omdat je er zoveel mee kan. ‘Maar het is ook onomkeerbaar. Het gaat net als met de introductie van mobiele telefoon. Veel mensen zeiden toen dat niet te gaan gebruiken, maar nu kan niemand zich een leven zonder mobiel voorstellen. De nadelen zijn ook helder. Je wordt er lui van. En als kunstenaar is je werkproces anders. Creëren wordt reageren. Ik denk dan ook dat mensen niet hun baan kwijtraken aan AI, maar aan mensen die weten hoe ze slim kunnen omgaan met AI. Het goede van AI is dat het een extra middel is dat je kunt gebruiken om tijd te besparen en om vervelende klusje op te knappen. Maar het probleem is dat we nog niet gewend zijn aan zoveel luxe en het enorme gemak. Dat vind ik problematisch, want ongemak hoort bij het leven. AI zal altijd met je mee blijven emmeren, en jou nooit tegenspreken of tegen jou zeggen: hou eens op. Dat vind ik gevaarlijk.’
Hoe dit in realiteit zal zijn kunnen we zien in de voorstelling? ‘Ja, daar gaat het gesprek over. De voorstelling is een dialoog tussen mij en Eva. Mij zie je in het echt en Eva als een door AI gemaakte avatar op video. We hebben al wat testvoorstellingen gespeeld. We horen terug dat mensen haar zien als echt personage en al heel snel vergeten dat Eva door AI is gemaakt.’

AI&IK van ERAN&CO gaat op 17 september in première in Bellevue in Amsterdam en is te zien t/m 18 november. https://eranenco.nl/aiandik